Rivierklei onder de loep: Arnhem, Lingewaard en Zevenaar krijgen 2 miljoen voor funderingsaanpak

Wat er op 9 september 2026 is bekendgemaakt

Zevenaar trekt de komende jaren samen op met Arnhem en Lingewaard om te onderzoeken hoe funderingsproblemen bij woningen op rivierklei het beste kunnen worden aangepakt. Het Rijk stelt voor de periode 2026 tot en met 2028 in totaal 2 miljoen euro beschikbaar aan de drie gemeenten. Het geld komt uit de Gebiedsgerichte Leeraanpak, een onderdeel van de Nationale Aanpak Funderingen die het kabinet eind augustus verder heeft uitgewerkt.

Eén voorbehoud staat er direct bij: de rijksbijdrage is niet bedoeld voor het herstellen van funderingen en het is geen subsidie voor individuele woningeigenaren. De gemeente Lingewaard is daar expliciet over in de eigen bekendmaking. Het geld gaat naar drie dingen: een gezamenlijk funderingsloket waar inwoners met vragen terecht kunnen, praktijkpilots waarin samen met huiseigenaren wordt onderzocht welke maatregelen en vormen van ondersteuning het beste werken, en het delen van kennis tussen gemeenten, deskundigen en andere betrokken partijen.

Zes leergebieden, elk met een eigen bodemprobleem

Het Rivierengebied is één van de zes gebieden in Nederland die deelnemen aan de leeraanpak. De andere vijf zijn Friesland, Emmen, Rotterdam, Dordrecht en Zaanstad. De keuze voor gebieden is niet willekeurig: elke regio heeft te maken met andere bodemomstandigheden en een ander funderingsprobleem. Waar in Zaanstad en Friesland de houten paalfundering in veen domineert en Emmen kampt met klei in een aardbevingsgebied, draait het in het Rivierengebied om iets anders.

In het Rivierengebied komen de problemen volgens de gemeente Lingewaard vooral voor bij woningen zonder funderingspalen op kleigrond. Door langdurige droogte en lage grondwaterstanden kan de kleibodem krimpen, waardoor woningen ongelijkmatig verzakken en scheuren ontstaan. De opgedane kennis wordt gedeeld met de vijf andere regio's, zodat de uitkomsten ook buiten Gelderland bruikbaar worden.

Waarom rivierklei een eigen schadepatroon kent

Woningen op rivierklei staan meestal op staal: een strookfundering of funderingsbalk die direct op de grond rust, zonder palen. Dat is prima zolang de klei zijn vochtgehalte behoudt. Maar rivierklei is krimp- en zwelgevoelig. In een droge zomer krimpt de grond en zakt het gebouw mee; na een natte periode zwelt de klei weer op. Omdat de bodem zelden overal even sterk reageert, beweegt een woning scheef en ontstaan scheuren in muren en klemmende kozijnen.

Dat is een wezenlijk ander mechanisme dan paalrot, waar het klassieke funderingsverhaal om draait. Paalrot vraagt om herstel aan de paalkoppen of nieuwe palen; bij krimp- en zwelproblematiek gaat het juist om het beheersen van de vochthuishouding rond het huis, en om de vraag of en wanneer de beweging constructief onaanvaardbaar wordt. Ook het signaalbeeld verschilt: schade door krimpegevoelige klei volgt vaak een seizoenspatroon, met scheuren die na een droge zomer zichtbaarder worden. Meer over de ondergrond per gebied staat op de pagina over grondsoorten en hun invloed op de fundering.

Wat onze eigen checks in het Rivierengebied laten zien

De verschuiving naar rivierklei is ook in onze eigen data zichtbaar. In de postcodegebieden van Arnhem, Lingewaard en Zevenaar zijn inmiddels 48 gratis postcode-checks afgerond. Bij 18 daarvan gaven bewoners aan zichtbare schade te zien, zoals scheuren in muren, klemmende deuren of een scheve vloer. De gecheckte woningen zijn overwegend gebouwd vóór 1960, precies het bestand dat in dit gebied doorgaans zonder funderingspalen op klei staat.

Een belangrijke kanttekening: dit is een kleine en zelfgeselecteerde groep. Mensen met zorgen over hun fundering doen vaker een check dan mensen zonder zorgen, dus deze aantallen zeggen niets over het percentage woningen met schade in de regio. Ze laten wel zien dat de combinaties die de gemeenten nu gezamenlijk gaan onderzoeken, oudere woning op rivierklei met zichtbare schade, ook bij onze gebruikers bovenaan staan. De gebiedscontext voor deze regio staat bij elkaar op de pagina over het funderingsrisico in het Rivierengebied, en de funderingskaart toont de aandachtsgebieden op de kaart.

Wat dit betekent voor eigenaren in Arnhem, Lingewaard en Zevenaar

Wie in een van de drie gemeenten woont en schade vermoedt, hoeft niet te wachten op de uitkomsten van het project. De leeraanpak levert de komende twee jaar naar verwachting nieuwe onderzoeksdata, risicocriteria en praktijkgevallen op, maar is geen subsidieregeling. Wie herstel niet zelf kan betalen, kan sinds 1 juli 2025 terecht bij het landelijke Fonds Duurzaam Funderingsherstel; de voorwaarden staan op onze pagina over subsidies en leningen.

Praktisch blijft de volgorde gelijk aan die in de rest van het land. Leg zichtbare signalen vast met datum en foto's, zeker als scheuren na een droge zomer groeien. Overweeg een nulmeting als u twijfelt over scheefstand; die maakt een seizoensbeweging objectief in plaats van giswerk. En kijk eerst naar de gebiedsdata met de gratis postcode-check voordat u een duur onderzoek inplant. Wij volgen de drie gemeenten de komende twee jaar: zodra er resultaten uit de praktijkpilots of het funderingsloket komen, werken we dit artikel bij.