Funderingsherstel, een project van een half jaar, niet een dag

Welke techniek?

De juiste hersteltechniek hangt af van uw bestaande funderingstype (zie soorten funderingen) en de lokale grondsoorten. Voor dichte binnenstedelijke bebouwing in West-Nederland is onderheien met stalen buispalen de norm: trillingsvrij, beperkte werkruimte (kruipruimte volstaat). Bij houten paalfunderingen begint elk traject met de vraag of er sprake is van paalrot; lees verder over keuzes op funderingsherstel-technieken, jetgrouting en schroefpalenfundering.

Bij houten paalfunderingen waarbij alleen de paalkop is aangetast, kan betonoplangers een aanzienlijk goedkoper alternatief zijn voor compleet onderheien.

Bij funderingen op staal lopen de opties van harsinjectie en grondverbetering tot klassieke onderschoeiing bij monumenten en kelderaanleg. Bij woningen waarvan de palen volgens een F3O-onderzoek nog gezond zijn (KCAF I/II) maar de balk gescheurd of gecarbonateerd is, volstaat soms alleen de funderingsbalk vervangen. Voor scheefstandcorrectie na onderheien is vijzelen de aangewezen aanvulling.

Geld regelen

Herstel kan vaak gefinancierd worden via het Fonds Duurzaam Funderingsherstel, naast gemeentelijke regelingen. Voor de complete kostenopbouw zie kosten funderingsherstel; voor het voortraject zie kosten funderingsonderzoek en wanneer onderzoek verplicht is.

Bij lichte aanbouwen of bijgebouwen volstaat soms een vorstrand in plaats van volledige onderheiing.

Een fundering verstevigen, kan dat eigenlijk wel?

Online wordt veel gezocht op oude fundering verstevigen, bestaande fundering verstevigen, fundering versterken en verzakte fundering herstellen, alsof het uitwisselbare begrippen zijn. In de bouwpraktijk zijn ze dat niet. Een houten paal die is aangetast door paalrot laat zich niet versterken, het hout is simpelweg weg. Een gescheurde strookfundering op staal in zand kun je deels versterken met harsinjectie of een betonschil eromheen, maar het dragen blijft de oude constructie zelden nog alleen doen.

Wat aannemers in 9 van de 10 gevallen daadwerkelijk doen bij "fundering verstevigen": een tweede, nieuwe draagconstructie naast of onder de bestaande fundering plaatsen. Stalen buispalen vanuit de kruipruimte, schroefpalen vanaf maaiveld, of jetgrout-kolommen door de oude vloer heen. Daar bovenop komt een nieuwe funderingsbalk of nieuwe kespen, waar het pand aan opgehangen wordt. De oude houten palen of bakstenen muurvoet blijven in de grond zitten maar dragen niets meer. Dat is geen versteviging in de letterlijke zin, het is vervanging onder een staande woning door.

Er zijn drie situaties waarin een bestaande fundering wél echt versterkt of gedeeltelijk hergebruikt wordt:

• Alleen de paalkop is aangetast (KCAF-klasse I of II): met betonoplangers wordt de gezonde paal onder de grondwaterstand hergebruikt en alleen de kop vervangen.
• Fundering op staal in vaste zand- of kleigrond met holle plekken eronder: harsinjectie of grondverbetering verdicht de bodem onder de bestaande balk, waarna de oude fundering weer netjes draagt.
• De palen zijn nog gezond maar de bovenliggende balk is gescheurd of gecarbonateerd: dan kan alleen de funderingsbalk vervangen worden, zonder dat er ook maar één paal aangeraakt hoeft te worden.

En zelf fundering herstellen? Dat raden we expliciet af. Het is zwaar constructief werk onder een staand pand, met omgevingsvergunning, constructieberekeningen, een F3O-erkende aannemer en een CAR-verzekering. Zelf wat cement in een scheur drukken of in de kruipruimte gaan graven is geen herstel maar cosmetiek, het lost de onderliggende zetting niet op en kan bij dragende muren juist gevaarlijk worden. De enige zinvolle eigen actie zit aan de voorkant: scheuren maandelijks meten, kruipruimte droog en geventileerd houden, lekkages direct verhelpen, en bij twijfel een echt funderingsonderzoek laten uitvoeren. Welke ingrepen daarna technisch mogelijk zijn, staat per techniek uitgewerkt in de vergelijking van funderingsherstel-technieken.