KCAF-meldingen verdubbeld: zo houdt u uw fundering zelf in de gaten

Twee keer zoveel meldingen, en de piek is nog niet voorbij

Het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) heeft in 2026 twee keer zoveel meldingen van funderingsproblemen ontvangen als in 2025. Dat bleek uit berichtgeving van de Volkskrant van 8 oktober. KCAF-directeur Frank van Lier verwacht over één à twee maanden bovendien een nieuwe piek.

De verklaring zit in de klei. Door de langdurige droogte is kleigrond gekrompen. Nu het weer regent, kan die grond opzwellen. Krimpen en zwellen gaan zelden overal even snel, waardoor een woning ongelijk beweegt. Dat leidt opnieuw tot scheuren, verzakkingen en klemmende deuren. Wie deze zomer niets merkte, kan het dit najaar dus alsnog zien.

Opvallend is waar de meldingen vandaan komen. Ook gebieden waar funderingsproblemen voorheen minder gebruikelijk waren, melden zich nu, waaronder regio's met veel kleigrond. Daar staan woningen vaak op een ondiepe fundering die direct meebeweegt met de bovenste grondlaag. Meer over die gevoeligheid leest u bij fundering op staal.

Wat Rotterdamse buren lieten zien

De NOS sprak bewoners van het Kleiwegkwartier in Rotterdam. Vlak voor Koningsdag 2014 werd daar in de Margrietstraat een blok huizen ontruimd omdat ze onveilig waren geworden. Buren vroegen zich af hoe het met hun eigen huizen zat en lieten gezamenlijk onderzoek doen. Volgens bewoner Remco Bruinsma kreeg twee derde slecht nieuws: paalrot in de houten fundering, omdat de palen te lang droog hadden gestaan.

Bewoner Jelle Feenstra ging daarna zelf met een peillint door de wijk en zag dat het grondwater overal te laag stond. Samen met buren en na veel gesprekken met de gemeente kwam er in 2018 een proef met een pomp die het grondwater beter op peil houdt, zonder de afwatering te hinderen. De proef slaagde en de pomp is opgenomen in de Rotterdamse gemalen. Bij een nieuw onderzoek dit jaar werd de fundering van de familie Feenstra voor 25 jaar in orde verklaard, de langste termijn die zo'n onderzoek kan geven. Eerder kreeg het huis nog vijf tot tien jaar.

De les: problemen met de fundering merkt u vaak pas als het laat is. Bruinsma noemt de fundering in de NOS "een soort sluipmoordenaar". Wie op tijd meet, heeft nog keuzes. Lees meer over funderingen in Rotterdam.

Zelf monitoren: vier dingen die u nu kunt doen

1. Leg scheuren vast voordat de klei zwelt

Maak deze maand foto's van bestaande scheuren, met een liniaal of meetlint ernaast en de datum erbij. Zet bij een verdachte scheur een potloodstreep aan beide uiteinden. Ziet u na een paar weken dat de scheur langer of breder is geworden, dan beweegt er iets. Scheuren die schuin of trapsgewijs door het metselwerk lopen, vanaf de hoeken van ramen en deuren, verdienen extra aandacht. Hoe u ze leest, staat bij scheuren in muren.

2. Houd een eenvoudig logboek bij

Noteer wanneer deuren of ramen gaan klemmen, of er kieren ontstaan tussen plint en vloer, en of een knikker op de vloer steeds dezelfde kant op rolt. Een scheur die met de seizoenen open en dicht gaat, vertelt iets anders dan een scheur die alleen maar groeit. Juist dat verschil is voor een deskundige later goud waard.

3. Kijk naar water rond het huis

Een lekkende regenpijp of verstopte afvoer laat de grond plaatselijk verweken, terwijl de rest van de fundering droog blijft. Dat verschil is precies wat kleigrond ongelijk laat bewegen. Grote bomen dicht bij de gevel onttrekken in de zomer veel water aan klei. Bij een houten paalfundering draait alles om de grondwaterstand: veel gemeenten en waterschappen publiceren meetgegevens van peilbuizen in de buurt.

4. Trek samen op met de buren

Funderingen houden niet op bij de erfgrens. In een rij woningen deelt u vaak dezelfde fundering en hetzelfde grondwater. Het Kleiwegkwartier laat zien dat buren samen meer bereiken bij onderzoek, bij de gemeente en bij maatregelen. Vraag ook of uw buren vergelijkbare scheuren zien.

Wanneer u verder moet dan zelf kijken

Zelf monitoren vervangt geen onderzoek. Groeien scheuren zichtbaar, klemmen deuren opeens, of staat uw woning in een wijk met bekende funderingsproblemen, dan is een professionele meting de logische stap. Met een nulmeting legt een specialist de huidige stand vast, zodat latere beweging aantoonbaar is. Een archiefonderzoek naar bouwtekeningen en funderingstype is vaak de goedkoopste eerste stap; zie Fase 0.

Wilt u eerst weten hoe uw adres ervoor staat? De Fundering check geeft een indicatieve risicoklasse A tot en met E op basis van open data en uw eigen waarnemingen. Dat is geen officieel label en geen vervanging van onderzoek, maar helpt te bepalen of onderzoek waarschijnlijk nodig is. Ziet u al schade, dan kunt u die ook melden bij ons meldpunt.